Niacynamid: to potrzebujesz wiedzieć o tym wspaniałym składniku
Składnik, który zasługuje na status gwiazdy? Wysoce tolerowany, działający na wiele problemów skórnych, dobry dla wielu typów cery i jednocześnie dostępny bez recepty? Oto on: niacynamid. Rozjaśnia przebarwienia, łagodzi podrażnienia i wzmacnia barierę skóry. Ale to nie wszystko! Poznaj go bliżej, by dowiedzieć się, dlaczego powinien znaleźć się w Twojej rutynie pielęgnacyjnej.
Co to jest niacynamid
Niacynamid to amid kwasu nikotynowego: aktywna postać witaminy B3 (którą spotkasz również pod nazwą niacyna i witamina PP). Jest rozpuszczalny w wodzie, ma neutralne pH i jest łagodny dla skóry.
Bierze on udział w wielu ważnych procesach metabolicznych organizmu jako składnik koenzymów NAD⁺/NADP⁺. Wspiera produkcję energii, przemiany lipidów i ochronę przed stresem oksydacyjnym. Wzmacnia barierę hydrolipidową, reguluje sebum, rozjaśnia przebarwienia, działa przeciwzapalnie i opóźnia procesy starzenia.
Ludzki organizm wytwarza go w niewielkich ilościach. Stąd istotne jest dostarczanie niacynamidu w pożywieniu, jak i kosmetykach.
Jakie jest działanie niacynamidu
Niacynamid jest związkiem o bardzo wielu właściwościach. Między innymi:
- stymuluje produkcję ceramidów i lipidów, a przez to wzmacnia barierę ochronną skóry;
- ogranicza utratę wody przez naskórek, co poprawia nawilżenie skóry;
- rozjaśnia przebarwienia i hamuje powstawanie nowych;
- ujednolica koloryt skóry, nadaje jej promienny i równomierny wygląd;
- reguluje wydzielanie sebum i zmniejsza widoczność porów;
- działa przeciwzapalnie i kojąco, redukuje rumień i podrażnienia;
- wspomaga walkę z trądzikiem przez ograniczanie rozwoju bakterii i łagodzi zmiany trądzikowe;
- działa przeciwzmarszczkowo, bo wspiera produkcję kolagenu i elastyny, i wygładza istniejące drobne linie;
- wykazuje działanie antyoksydacyjne, a dzięki temu opóźnia starzenie się skóry.
Na co pomaga niacynamid
Wiesz już, jak niacynamid działa na skórę. Teraz poznasz konkretne dolegliwości skórne, na które może Ci pomóc.
Trądzik i niedoskonałości
Niacynamid reguluje sebum, działa przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. To sprawia, że jest doskonałym składnikiem preparatów na trądzik.
Redukuje on stany zapalne (czerwone, bolesne zmiany) i zmniejsza liczbę zaskórników. Wspomaga gojenie się drobnych ranek potrądzikowych i redukuje skutki zanieczyszczenia skóry.
Co ważne: jest odpowiedni dla osób o wrażliwej skórze, niemogących stosować silniejszych środków na trądzik.
Nadmierne przetłuszczanie i rozszerzone pory
Masz cerę tłustą lub mieszaną? Twoim największym zmartwieniem jest „świecenie się” twarzy, w szczególności w strefie T, i widoczne pory? Kosmetyki z niacynamidem mogą okazać się strzałem w dziesiątkę! To wszystko za sprawą właściwości pochodnej witaminy B3: normalizacji wydzielania sebum.
Niacynamid ogranicza wydzielanie sebum i poprawia wygląd porów, stają się one mniej widoczne i czystsze, bo mniejsza ilość łoju to mniejsze ryzyko ich zapchania.
Przebarwienia i nierówny koloryt
A może zmagasz się z przebarwieniami posłonecznymi, potrądzikowymi czy melazmą? W tej sytuacji też sięgnij po kosmetyki z niacynamidem.
Niacynamid na przebarwienia działa dwutorowo: hamuje powstawanie nowych zmian barwnikowych i stopniowo rozjaśnia istniejące plamy. Rozjaśnienie cery następuje łagodnie i równomiernie. Miej więc na uwadze, że nie będzie to gwałtowny efekt jak przy mocnym kwasie, tylko stopniowy, wymagający cierpliwości.
Ta pochodna witaminy B3 jest bezpieczna dla każdego fototypu skóry i bez przeszkód możesz stosować ją przez cały rok, bo nie uwrażliwia na słońce.
Zmarszczki i utrata jędrności
Choć głównie retinol króluje w kategorii anti-aging, to i niacynamid ma w niej swoje zasłużone miejsce.
Jeśli zauważasz u siebie pierwsze drobne zmarszczki, utratę jędrności czy tzw. linie marionetki, włączenie pochodnej witaminy B3 do pielęgnacji to świetna decyzja. Niacynamid pobudza produkcję kolagenu, elastyny i ceramidów. Dzięki temu skóra staje się elastyczniejsza, bardziej sprężysta i napięta, a drobne linie ulegają spłyceniu.
Jego przewagą nad wieloma innymi składnikami przeciwzmarszczkowymi jest to, że nie podrażnia skóry.
Suchość, podrażnienia i wrażliwość skóry
Jeżeli Twoja cera jest sucha, szorstka, często podrażniona czy „ściągnięta”, niacynamid to składnik, który przyniesie Ci codzienne ukojenie.
Wzmacnia on barierę hydrolipidową i stymuluje produkcję ceramidów, zapobiega przesuszeniu skóry i przywraca jej zdolność do zatrzymywania wilgoci. Redukuje uczucie pieczenia, świądu czy zaczerwienienia, które często towarzyszą nadwyrężonej barierze.
Kosmetyki z niacynamidem przyniosą ulgę cerom wrażliwym, atopowym i skórze po zabiegach (np. laserowych, peelingach, mikronakłuwaniu).
Niacynamid aplikowany na twarz wspiera gojenie i regenerację tkanek, łagodzi skutki uboczne zabiegów takie jak rumień czy suchość.
Jak stosować niacynamid w domowej pielęgnacji
Preparaty z niacynamidem są proste w użyciu: nie wymagają specjalnych rutyn ani przestrzegania skomplikowanych zasad.
Jeśli zastanawiasz się, kiedy stosować niacynamid: rano czy wieczorem, to wiedz, że odpowiedź jest prosta: kiedy chcesz. Tę pochodną witaminy B3 z powodzeniem zaaplikujesz na twarz tylko rano lub tylko wieczorem albo i rano, i wieczorem.
Nie jest on fotouczulający (nie uwrażliwia skóry na słońce), więc nadaje się do pielęgnacji dziennej. Nakładaj go rano, aby chronił skórę przed utratą wilgoci i stresem oksydacyjnym, a na noc, by regenerował i wspierał tkanki podczas nocnej odnowy.
A w jakiej kolejności powinien pojawić się w Twojej rutynie? Na początku czy na końcu? To zależy, z jakiego rodzaju kosmetyku z niacynamidem korzystasz. Jeśli wybierasz serum o lekkiej, wodnistej konsystencji, to aplikuj je po oczyszczeniu i tonizacji, przed nałożeniem kremu nawilżającego.
Dzięki temu niacynamid dobrze się wchłonie, a krem nałożony na wierzch „zamknie” całość i dodatkowo nawilży.
Jeśli używasz niacynamidu w kremie nawilżającym, nakładaj kosmetyk na koniec nocnej rutyny pielęgnacyjnej i przed kremem SPF w przypadku dziennej pielęgnacji.
A może nie wiesz, jakie wybrać stężenie niacynamidu? 0,5, 5 czy 10%? Wszystko zależy od rodzaju Twojej skóry, jej potrzeb czy problemów skórnych, które chcesz zniwelować kosmetykiem.
Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z niacynamidem i chcesz sprawdzić, jak Twoja skóra zareaguje na ten związek, zacznij od niższych stężeń: 0,5–5%. Sera i kremy z takim niacynamidem będą odpowiednie dla cer wrażliwych i atopowych.
Wyższe stężenia, np. 6–10%, sprawdzą się w przypadku cer trądzikowych, tłustych i mieszanych.
Jaką formę kosmetyku lepiej wybrać: serum czy krem z niacynamidem? Serum to kosmetyk, który zawiera substancje aktywne w wyższych stężeniach. Sprawdzi się więc w ramach kuracji, gdy chcesz skoncentrować się na konkretnym problemie skórnym. Z kolei krem zawiera zwykle 2–5% niacynamid, ma łagodniejsze i szersze działanie.
Jak często stosować kosmetyki z niacynamidem? Kieruj się zaleceniami producenta konkretnego preparatu. Znajdziesz je na ulotce lub opakowaniu. Możesz spotkać się z propozycją stosowania kosmetyków codziennie, nawet dwa razy w ciągu dnia.
Z czym łączyć niacynamid
Jeśli chcesz uzyskać jak najlepsze rezultaty pielęgnacyjne, zwróć uwagę na kosmetyki ze składnikami, które wzmacniają działanie niacynamidu, czyli zapewniają efekt synergii.
Niacynamid + retinol (witamina A)
To idealny duet w pielęgnacji przeciwstarzeniowej. Retinol to potężny składnik do walki ze zmarszczkami i przebarwieniami. Bywa jednak drażniący. I tu z pomocą przychodzi niacynamid. Zmniejsza on ryzyko podrażnień, takich jak zaczerwienienie, suchość i świąd, które są typowe w początkowej fazie kuracji retinoidami. Badania pokazują, że włączenie niacynamidu do rutyny z retinolem pomaga skórze lepiej tolerować retinoid.
W ofercie wielu producentów znajdziesz kosmetyki, które mają w składzie i retinol, i niacynamid. Korzyścią jest maksymalizacja rezultatów przeciwzmarszczkowych przy zminimalizowaniu podrażnień
Jeśli masz bardzo wrażliwą skórę, czasem zaleca się jednak rozdzielenie tych składników (np. niacynamid rano, retinol wieczorem), bo razem mogą być zbyt silne.
Niacynamid + kwas azelainowy
Oba te składniki to przyjaciele skóry trądzikowej i naczyniowej. Kwas azelainowy działa przeciwzapalnie, antybakteryjnie i rozjaśnia przebarwienia potrądzikowe. Dodanie niacynamidu do rutyny wzmacnia te efekt. Niacynamid redukuje zaczerwienienia, koi podrażnienia i wspomaga regulację sebum, a azelaina leczy zmiany i rozjaśnia plamki.
Niacynamid i kwas azelainowy razem tworzą świetny duet dla osób z trądzikiem (zarówno zwykłym, jak i różowatym) oraz z przebarwieniami pozapalnymi.
Co ważne, kwas azelainowy ma odczyn bliski obojętnemu (pH 4–5), więc nie koliduje z niacynamidem tak jak mocne kwasy AHA. Możesz więc stosować te dwa produkty w jednej sesji pielęgnacyjnej, np. najpierw serum z kwasem azelainowym, a po chwili krem z niacynamidem. Oba są łagodne, więc skóra powinna dobrze je przyjąć. Efekt to mniejsze stany zapalne, jaśniejsza, uspokojona cera i szybsze gojenie niedoskonałości.
Niacynamid + kwas hialuronowy
Tutaj masz połączenie wręcz oczywiste: nawilżanie + nawodnienie.
Kwas hialuronowy (HA) to genialny humektant wiążący wodę w naskórku, a niacynamid pomaga tę wodę utrzymać poprzez uszczelnienie bariery i ograniczenie ucieczki wilgoci. Razem tworzą zestaw idealny dla spragnionej skóry.
Niacynamid i kwas hialuronowy możesz łączyć bez najmniejszych obaw. Często zresztą sera z niacynamidem zawierają HA dla lepszego działania. Niacynamid potęguje działanie nawilżające kwasu hialuronowego, sprawiając, że skóra pozostaje dłużej nawodniona. Z kolei obecność HA sprawia, że aplikacja niacynamidu jest przyjemniejsza (serum dobrze się rozprowadza, skóra jest od razu miękka).
Ten duet jest szczególnie polecany dla cer suchych, odwodnionych i z zaburzoną barierą. Przynosi im szybkie ukojenie i poprawę elastyczności.
Niacynamid + ceramidy
To kolejny rewelacyjny duet pielęgnacyjny.
Ceramidy to lipidy wchodzące w skład bariery ochronnej skóry. Niacynamid z jednej strony stymuluje ich produkcję w skórze, a z drugiej świetnie działa razem z tymi dostarczanymi w kremach. Wspólnie wzmacniają barierę hydrolipidową, zapobiegają utracie wody i chronią skórę przed czynnikami zewnętrznymi.
Dlatego wiele kremów do cery przesuszonej czy uszkodzonej (np. po kuracjach dermatologicznych) zawiera równocześnie ceramidy i niacynamid. Takie połączenie zapewnia szybkie zregenerowanie i uszczelnienie naskórka.
Jeśli masz w swojej rutynie osobno serum z niacynamidem i krem z ceramidami, możesz spokojnie nakładać jedno po drugim (serum, a potem krem). Skóra będzie Ci wdzięczna za ten koktajl regeneracyjny. Zero konfliktów, tylko synergia.
Niacynamid + peptydy
Pochodna witaminuy B3 doskonale uzupełnia również działanie peptydów (zwłaszcza miedziowych) w pielęgnacji przeciwstarzeniowej.
Peptydy stymulują syntezę kolagenu i elastyny, co poprawia napięcie i elastyczność. Niacynamid wzmacnia barierę hydrolipidową, podnosi nawilżenie i wspiera regenerację naskórka. Razem oba składniki działają przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, wygładzają zmarszczek i rozjaśniają przebarwienia.
Dzięki tej synergii duet niacynamid + peptydy poleca się szczególnie cerze dojrzałej i odwodnionej. Wspólnie poprawiają jędrność, uelastycznienie i wyrównują koloryt, a także wspierają regenerację tkanek po uszkodzeniach.
Niacynamid + antyoksydanty
Niacynamid sam w sobie pełni rolę silnego antyoksydanta. W połączeniu z innymi przeciwutleniaczami (np. witaminą E, kwasem ferulowym, koenzymem Q10 czy resweratrolem) efekty te się potęgują. Taka kombinacja zapewnia silną ochronę przed uszkodzeniami oksydacyjnymi: działa przeciwstarzeniowo i zabezpiecza skórę przed negatywnym wpływem słońca i zanieczyszczeń.
Z czym nie łączyć niacynamidu
Choć niacynamid świetnie „dogaduje się” z wieloma innymi związkami, to istnieje kilka połączeń, których lepiej unikać. Mogą one osłabić działanie pochodnej witaminy B3 lub drugiego składnika, a nawet podrażnić skórę.
Niacynamid + witamina C (kwas askorbinowy)
To chyba najbardziej dyskutowane połączenie w świecie skincare. Przez lata panowało przekonanie, że absolutnie nie wolno łączyć niacynamidu z witaminą C. Aktualnie wiadomo, że wszystko zależy od formy witaminy C.
Czysta witamina C w formie kwasu L-askorbinowego rzeczywiście nie powinna być nakładana razem z niacynamidem jedno po drugim. Powody są dwa:
- Po pierwsze, znowu kwestia pH. Witamina C potrzebuje pH kwaśnego ok. 3, niacynamid obojętnego ok. 6,5. Razem więc mogą się neutralizować.
- Po drugie, w skrajnych warunkach może dojść do wytworzenia się drażniącej formy niacyny. Efekt? Osłabienie działania witaminy C i niacynamidu oraz ryzyko zaczerwienienia skóry.
Nie oznacza to jednak, że musisz z któregoś rezygnować! Rozwiązaniem jest tu aplikacja np. witaminy C rano, a niacynamidu wieczorem.
W ramach alternatywy możesz witaminę C w formie stabilnych pochodnych, np. glukozyd askorbylu czy tetraizopalmitynian askorbylu. One nie wchodzą w negatywne reakcje z pochodną witaminy B3 i mogą być stosowane po sobie.
Co wybrać: retinol czy niacynamid?
Zachwyciły Cię właściwości niacynamidu, ale nie potrafisz też przejść obojętnie wobec działań, jakie ma retinol? I z jakiś powodów nie chcesz stosować ich jednocześnie? Dlatego zastanawiasz się, co będzie dla Ciebie lepsze: niacynamid czy retinol?
Retinol (witamina A) to składnik o potężnym działaniu przeciwzmarszczkowym i przeciwtrądzikowym. Przyspiesza odnowę komórek, stymuluje produkcję kolagenu i kwasu hialuronowego w skórze. Spłyca zmarszczki, rozjaśnia przebarwienia, wygładza skórę i redukuje zaskórniki.
Ale – jest dość wymagający. Bywa mocno drażniący (suche skórki, zaczerwienienie na początku kuracji to norma), zwiększa wrażliwość na słońce (retinol stosuje się tylko na noc + koniecznie krem z filtrem w ciągu dnia!), wymaga cierpliwości i systematyczności.
Retinol jest świetny dla osób, które mają już konkretne zmarszczki lub cięższy trądzik i są gotowe na bardziej zaawansowaną pielęgnację.
Z kolei niacynamid (pochodna witaminy B3) działa łagodniej i bardziej wszechstronnie. Poprawia nawilżenie, barierę hydrolipidową, lekko rozjaśnia, koi stany zapalne, zapobiega zmarszczkom. Nie zmieni jednak skóry w krótkim czasie tak bardzo jak robi to retinol. Jego siła tkwi w systematycznym stosowaniu i braku skutków ubocznych.
Jest idealny dla początkujących, osób młodych z pierwszymi problemami skórnymi (np. drobny trądzik, pierwsze oznaki starzenia) czy dla cer wrażliwych, które nie tolerują retinolu.
Niacynamid to dobry wybór na początek swojej przygody anti-agingowej. W ten sposób przygotujesz skórę do poważniejszej pielęgnacji.
Ostatecznie wybór zależy od Twoich potrzeb i wrażliwości skóry.
Czy niacynamid wywołuje skutki uboczne?
Na ogół niacynamid jest bardzo dobrze tolerowany przez większość typów cery. Nie powoduje pieczenia, zaczerwienienia ani łuszczenia się skóry w typowych stężeniach (do 10%). Wręcz przeciwnie: ma działanie łagodzące. Dlatego poleca się go nawet osobom z AZS czy trądzikiem różowatym.
U niewielkiej liczby osób, zwłaszcza przy pierwszych użyciach wysokiego stężenia, mogą pojawić się przejściowe zaczerwienienie i uczucie ciepła na skórze. Zazwyczaj dzieje się tak, jeśli niacynamid rozłoży się do kwasu nikotynowego (niacyny), np. w wyniku nałożenia go jednocześnie z mocno kwaśnym preparatem. Rumień ten nie jest niebezpieczny i zwykle szybko znika. Aby go uniknąć, stosuj się do zasad łączenia niacynamidu z innymi składnikami. W prawidłowo formułowanych produktach to zjawisko praktycznie nie występuje.
Jeśli chcesz mieć pewność, że możesz stosować niacynamid bez przeszkód, zrób test płatkowy przed użyciem nowego kosmetyku.
W razie wystąpienia niepożądanych objawów upewnij się, że na pewno uczula Cię niacynamid. Może się okazać, że za wysypkę czy zaczerwienienie odpowiada inny składnik, np. konserwanty czy substancje zapachowe.
Kiedy widać efekty stosowania niacynamidu
Wiesz już, jak działa niacynamid, z czym go łączyć i jakie efekty zapewnia. A może od razu po kliknięciu linku artykułu zaglądasz do tej części, bo chcesz od razu wiedzieć, kiedy zauważysz pierwsze zmiany stosowania niacynamidu na skórę?
Aby dostrzec skuteczność niacynamidu, musisz uzbroić się w cierpliwość, bo działa on stopniowo i łagodnie.
Pierwsze subtelne zmiany w wyglądzie cery możesz dostrzec już po kilkunastu dniach regularnego stosowania (np. cera staje się mniej zaczerwieniona, lepiej nawilżona). Natomiast wyraźniejsze efekty „przed i po” wymagają zwykle kilku tygodni.
Badania naukowe i doświadczenie dermatologów sugerują, że najlepsze rezultaty pojawiają się po około 8–12 tygodniach konsekwentnego używania niacynamidu. To okres, w którym skóra przechodzi kilka cykli odnowy i zmiany mogą się utrwalić.
Jak wskazują badania, m.in. po:
- dwóch miesiącach stosowania 5% niacynamidu obserwowano widoczne rozjaśnienie przebarwień i wyrównanie kolorytu skóry (Bissett D.L. et al., Dermatologic Surgery, 2005; 31(7 Pt 2):860–865.);
- 8 tygodniach stosowania 4% niacynamidu badani mieli średnio o 35–68% mniejszy obszar przebarwień (Hakozaki T. et al., British Journal of Dermatology, 2002; 147(1):20–31.);
- 8–12 tygodniach miejscowego stosowania 5% niacynamidu zaobserwowano zmniejszenie widoczności drobnych linii i przebarwień oraz istotną poprawę tekstury i elastyczności skóry twarzy w porównaniu z miejscem kontrolnym (Bissett D.L., Miyamoto K., Sun P., Li J., Berge C.A., 2005).
W kwestii trądziku badania wykazały, że:
- stosowanie kremu z 2% niacynamidem dwa razy dziennie przez cztery tygodnie zmniejszyło wydzielanie sebum i jego poziom powierzchniowy [Draelos, Z. D. (2006). The effect of 2% niacinamide on facial sebum production. Journal of Cosmetic and Laser Therapy, 8(2), 96–101. https://doi.org/10.1080/14764170600668270]
- miejscowy żel z 4% niacynamidem był równie skuteczny jak żel z 1% klindamycyną w zmniejszaniu liczby zmian zapalnych trądziku po 8 tygodniach stosowania [Khodaeiani, E., Fouladi, R. F., Amirnia, M., Saeidi, M., & Karimi, M. (2013). Topical 4% nicotinamide vs 1% clindamycin in moderate inflammatory acne vulgaris: A double-blind randomized clinical trial. International Journal of Dermatology, 52(8), 999–1004. https://doi.org/10.1111/j.1365-4632.2011.05202.x].
Oczywiście efekty zależą od nasilenia trądziku, ale generalnie po dwóch–trzech miesiącach powinna być widoczna różnica w czystości cery.
Co ważne, niacynamid wymaga systematyczności. Jeśli będziesz go używać nieregularnie, efekty mogą się opóźnić lub być trudne do zauważenia.
Dobrym pomysłem jest zrobić sobie zdjęcie „przed” w miarę stałym oświetleniu i to samo miejsce „po” po kilku tygodniach. Dzięki temu łatwiej będzie Ci dostrzec zmiany, które na co dzień mogą umykać.
Jeżeli mimo regularnego, kilkumiesięcznego stosowania nie widzisz żadnej poprawy, może to oznaczać, że:
- problem, z którym walczysz, wymaga silniejszych środków (np. głębokie zmarszczki czy bardzo ciemne przebarwienia, przy których sam niacynamid może nie wystarczyć;
- stężenie w Twoim kosmetyku jest zbyt niskie lub formuła ma jakieś wady (spróbuj wtedy produktu innej marki lub wyższego stężenia);
- Twoja pielęgnacja ma inne braki, np. nie używasz kremu z filtrem, a słońce niweczy rozjaśniające efekty niacynamidu.
Zapamiętaj: niacynamid to nie cudowna różdżka, ale jeden z najlepiej przebadanych i najbardziej uniwersalnych składników kosmetycznych dostępnych bez recepty. Wszechstronne działanie i wysoki profil bezpieczeństwa sprawiają, że jest doskonałym wyborem dla początkujących w temacie pielęgnacji i zaawansowanych kosmetycznych entuzjastów, którzy chcą wzbogacić swoją rutynę.
Co ważne, na rynku jest mnóstwo produktów z niacynamidem: od przystępnych cenowo serów po profesjonalne dermokosmetyki. Każdy więc znajdzie formę odpowiednią dla siebie.
Zadbaj o swoją skórę z niacynamidem!
Niacynamid to prawdziwy bohater pielęgnacji: zadba o nawilżenie, złagodzi podrażnienia, pomoże na trądzik, rozjaśni cerę i opóźni starzenie. A to wszystko bez skutków ubocznych i skomplikowanych zasad stosowania. Niezależnie więc od swojej płci, wieku czy typu cery daj mu szansę, jeśli jeszcze nie masz go w swojej rutynie!
Kosmetyki do domowej pielęgnacji, jak i preparaty do gabinetowych zabiegów znajdziesz w naszej sklepowej ofercie.
